نحوه محاسبه تعرفه گمرکی و سود بازرگانی با مثال کاربردی

نحوه محاسبه تعرفه گمرکی و سود بازرگانی با مثال عددی 1405

آخرین به‌روزرسانی: ۱۳ آبان ۱۴۰۵

برای محاسبه تعرفه گمرکی، اول ارزش گمرکی را به تومان حساب کن. بعد حقوق ورودی (حقوق گمرکی به‌علاوه‌ی سود بازرگانی) را روی آن بگذار، عوارض را اضافه کن و در آخر ۱۰ درصد مالیات بر ارزش افزوده را روی مجموع ارزش گمرکی و حقوق ورودی بزن. این مقاله هر مرحله را با سه مثال عددی نشان می‌دهد.

فرمول کامل محاسبه تعرفه گمرکی در یک نگاه

• ارزش گمرکی (تومان) = (مبلغ فاکتور + کرایه‌ی حمل + بیمه) × نرخ ارز گمرکی
• حقوق ورودی = ارزش گمرکی × (درصد حقوق گمرکی + درصد سود بازرگانی)
• عوارض = ۱٪ حقوق ورودی (هلال احمر) + نیم در هزار ارزش گمرکی (پسماند) + ۱۲ در هزار ارزش گمرکی (ماده‌ی ۲۸ ضوابط بودجه‌ی ۱۴۰۵)
• مالیات بر ارزش افزوده = ۱۰٪ × (ارزش گمرکی + حقوق ورودی)
• جمع پرداختی به گمرک = حقوق ورودی + عوارض + مالیات بر ارزش افزوده

ارزش گمرکی چیست و چطور حساب می‌شود؟

ارزش گمرکی قیمت کالا به‌علاوه‌ی کرایه‌ی حمل تا مرز ورودی و هزینه‌ی بیمه است که با نرخ ارز گمرکی به تومان تبدیل می‌شود. حقوق گمرکی، سود بازرگانی، عوارض و مالیات ارزش افزوده، همگی از همین عدد شروع می‌شوند.

آنچه باید به مبلغ فاکتور اضافه کنی به شرط تحویل روی فاکتور بستگی دارد:

بعد از جمع‌زدن، عدد ارزی را در نرخ ارز گمرکی ضرب کن. نرخ ارز گمرکی با نرخ بازار آزاد فرق دارد و گمرک آن را ابلاغ می‌کند

تعرفه، حقوق گمرکی، سود بازرگانی و حقوق ورودی چه فرقی دارند؟

حقوق ورودی مجموع حقوق گمرکی و سود بازرگانی است. حقوق گمرکی نرخ پایه‌ی کالاست و سود بازرگانی درصد اضافه‌ای است که هیئت وزیران برای هر ردیف تعرفه تعیین می‌کند

عوارض و مالیات ارزش افزوده جزو حقوق ورودی حساب نمی‌شوند و جداگانه محاسبه می‌شوند.

نرخ‌های مبنای محاسبه در ۱۴۰۵

نرخ ۹٪ ماده‌ی ۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده در بودجه‌ی ۱۴۰۵ یک درصد بالا رفته است، پس نرخ فعلی ۱۰٪ است. وجه ۱۲ در هزار را گمرک از کالاهایی می‌گیرد که حقوق ورودی‌شان وصول می‌شود.

کالاهای اساسی و دارو، با فهرستی بیش از هزار و چهارصد ردیف تعرفه، از آن معافند. این نرخ‌ها با بخشنامه‌ی گمرک عوض می‌شوند، پس هنگام ثبت سفارش نرخ ردیف خودت را دوباره بررسی کن.

مرحله به مرحله محاسبه تعرفه گمرکی

1. مرحله‌ی ۱: ارزش گمرکی. فاکتور، حمل و بیمه را جمع بزن و در نرخ ارز گمرکی ضرب کن.
2. مرحله‌ی ۲: حقوق ورودی. ارزش گمرکی را یک بار در درصد حقوق گمرکی و یک بار در درصد سود بازرگانی ضرب کن و نتیجه‌ها را جمع بزن.
3. مرحله‌ی ۳: عوارض. یک درصد حقوق ورودی را برای هلال احمر، نیم در هزار ارزش گمرکی را برای پسماند و ۱۲ در هزار ارزش گمرکی را برای ماده‌ی ۲۸ حساب کن.
4. مرحله‌ی ۴: مالیات بر ارزش افزوده. ارزش گمرکی و حقوق ورودی را جمع بزن و ۱۰٪ آن را بگیر. چون حقوق گمرکی و سود بازرگانی هم داخل مبنا هستند، سود بازرگانی مالیات ارزش افزوده‌ی تو را هم بالا می‌برد.
5. مرحله‌ی ۵: جمع. حقوق ورودی، سه عوارض و مالیات ارزش افزوده را با هم جمع کن.

مثال عددی ۱: کالایی با حقوق گمرکی ۴٪ و سود بازرگانی ۶٪

فرض کن ۱۰٬۰۰۰ یورو کالا خریده‌ای. کرایه‌ی حمل ۸۰۰ یورو و بیمه ۲۰۰ یورو است. برای ساده‌شدن حساب، نرخ ارز گمرکی را ۱۵۰٬۰۰۰ تومان می‌گیریم. این عدد فرضی است و نرخ واقعی را باید از گمرک بگیرید.

جمع پرداختی ۲۲٫۳۵٪ ارزش گمرکی می‌شود.

مثال عددی ۲: همان محموله با سود بازرگانی صفر

اگر ردیف تعرفه‌ی کالا سود بازرگانی نداشته باشد و فقط ۴٪ حقوق گمرکی بگیرد، همه‌ی عددها پایین می‌آیند.

اختلاف دو مثال ۱۰۹٬۸۹۰٬۰۰۰ تومان است. از این مبلغ، ۹۹ میلیون خود سود بازرگانی است و ۹۹۰ هزار تومان هلال احمر و ۹٬۹۰۰٬۰۰۰ تومان مالیات ارزش افزوده روی آن می‌نشیند، چون هر دو از حقوق ورودی حساب می‌شوند.

برآورد سریع بدون ماشین‌حساب

وقتی کالایت ۱۲ در هزار و ۱۰٪ مالیات ارزش افزوده می‌پردازد، فرمول کامل به یک ضرب ساده تبدیل می‌شود. اگر مجموع درصد حقوق گمرکی و سود بازرگانی را r بنامیم:

جمع پرداختی = ارزش گمرکی × (۱٫۱۱ × r + ۰٫۱۱۲۵)

نرخ کالای من چقدر است؟

• کد HS دقیق کالا را پیدا کن. شرح کالا در پیش‌فاکتور باید با شرح همان ردیف بخواند.
• ردیف را در جدول تعرفه‌ی گمرک ایران یا سامانه‌ی استعلام تعرفه‌ی سامانه‌ی جامع تجارت جست‌وجو کن. نرخ حقوق گمرکی و سود بازرگانی کنار هر ردیف آمده است.
• بخشنامه‌های تازه را ببین. نرخ بعضی کالاها، مثل گوشی، خودرو و دارو، با بخشنامه یا مصوبه‌ی جداگانه عوض می‌شود و بر جدول عمومی ارجحیت دارد.
• از ترخیص‌کار نمونه‌ی اظهارنامه‌ی اخیر همان کالا را بخواه و با برآورد خودت مقایسه کن.

شش اشتباه رایج در محاسبه تعرفه گمرکی

• حمل و بیمه را جا انداختن. ارزش گمرکی کمتر از واقع درمی‌آید و هزینه‌ی نهایی پایین‌تر از واقعیت دیده می‌شود.
• نرخ بازار آزاد را در محاسبه گذاشتن. گمرک با نرخ مبنای ابلاغی خودش کار می‌کند.
• مالیات ارزش افزوده را فقط روی ارزش گمرکی زدن. حقوق ورودی هم داخل مبنای این مالیات است.
• ۱۲ در هزار را فراموش کردن. این وجه از بودجه‌ی ۱۴۰۵ اضافه شده و بیشتر راهنماهای قدیمی ندارند.
• نرخ سود بازرگانی کالای مشابه را برداشتن. دو کالای شبیه به هم می‌توانند ردیف تعرفه و سود بازرگانی متفاوت داشته باشند.
• هزینه‌های جانبی را حساب نکردن. فهرستش در بخش بعد آمده است.

​

هزینه‌هایی که در فرمول نیستند

جمع پرداختی به گمرک تمام هزینه‌ی واردات نیست. این موارد را هم در بودجه‌ات بگذار:

1. حق‌الزحمه‌ی ترخیص‌کار
2. انبارداری و دموراژ کانتینر
3. کرایه‌ی حمل داخلی از بندر یا مرز تا انبار
4. مالیات علی‌الحساب. در ضوابط واردات خودرو در ۱۴۰۵ نرخ ۲٪ برای اشخاص حقیقی و واردکننده‌ی بدون کارت بازرگانی آمده است. برای کالای خودت نرخ و مبنا را از ترخیص‌کار استعلام کن.
5. عوارض ویژه‌ی بعضی کالاها، مثل خودرو 

فرمول آماده‌ی محاسبه تعرفه گمرکی اکسل

این ردیف‌ها را در یک شیت بساز. ستون A ورودی‌هاست و ستون B نتیجه می‌دهد:

A1: مبلغ فاکتور (ارزی)
A2: کرایه‌ی حمل (ارزی)
A3: بیمه (ارزی)
A4: نرخ ارز گمرکی (تومان)
A5: درصد حقوق گمرکی (مثلاً 0.04)
A6: درصد سود بازرگانی (مثلاً 0.06)

B1 ارزش گمرکی:       =(A1+A2+A3)*A4
B2 حقوق ورودی:       =B1*(A5+A6)
B3 هلال احمر:        =B2*0.01
B4 پسماند:           =B1*0.0005
B5 دوازده در هزار:   =B1*0.012
B6 مالیات ارزش افزوده: =(B1+B2)*0.1
B7 جمع پرداختی:      =B2+B3+B4+B5+B6

اگر کالایت از ۱۲ در هزار معاف است، فرمول B5 را صفر بگذار.

سؤال‌های پرتکرار

سود بازرگانی چیست و چرا از کالایی به کالای دیگر فرق دارد؟

سود بازرگانی درصدی است که هیئت وزیران برای هر ردیف تعرفه تعیین می‌کند و معمولاً با هدف حمایت از تولید داخل یا تنظیم بازار به کار می‌رود. برای بعضی کالاها صفر است و برای بعضی بالا. نرخ کالای تو را فقط ردیف تعرفه‌ی خودش نشان می‌دهد.

مالیات بر ارزش افزوده‌ی واردات ۹ درصد است یا ۱۰ درصد؟

نرخ ماده‌ی ۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده ۹ درصد است و بودجه‌ی ۱۴۰۵ یک درصد به آن اضافه کرده، پس نرخ فعلی ۱۰ درصد است. مبنای محاسبه‌ی آن ارزش گمرکی به‌علاوه‌ی حقوق ورودی است.

۱۲ در هزار برای چه کالاهایی گرفته می‌شود؟

طبق ماده‌ی ۲۸ ضوابط اجرایی بودجه‌ی ۱۴۰۵، گمرک این وجه را از کالاهایی می‌گیرد که حقوق ورودی‌شان وصول می‌شود. کالاهای اساسی و دارو، با فهرستی بیش از هزار و چهارصد ردیف تعرفه، معافند.

حقوق ورودی با حقوق گمرکی چه فرقی دارد؟

حقوق گمرکی یک جزء است و حقوق ورودی مجموع حقوق گمرکی و سود بازرگانی. مالیات بر ارزش افزوده و عوارض جزو حقوق ورودی حساب نمی‌شوند و جداگانه محاسبه می‌شوند.

ارزش گمرکی همان مبلغ فاکتور است؟

ارزش گمرکی مبلغ فاکتور به‌علاوه‌ی حمل و بیمه است که با نرخ ارز گمرکی به تومان تبدیل می‌شود. گمرک ارزش اظهارشده را بررسی می‌کند و می‌تواند ارزش دیگری تعیین کند، پس رقم قطعی در اظهارنامه مشخص می‌شود.

جمع‌بندی

محاسبه تعرفه گمرکی از یک زنجیره‌ی پنج‌مرحله‌ای ساخته می‌شود: ارزش گمرکی، حقوق ورودی، عوارض، مالیات بر ارزش افزوده و جمع. دو عدد بیشترین اثر را دارند، یعنی ردیف تعرفه و نرخ ارز گمرکی. این دو را درست پیدا کنی، بقیه ضرب و جمع ساده است. قبل از ثبت سفارش، فرمول اکسل را با اعداد کالای خودت پر کن و نتیجه را با برآورد ترخیص‌کارت مقایسه کن.