انتشار : شنبه 24 مرداد 1405
5 بازدید
اگر تا امروز با واردات، صادرات یا ترخیص کالا از گمرک سر و کار داشتهاید، حتماً نام سامانه EPL به گوشتان خورده است. سامانه EPL یا «پنجره واحد تجارت فرامرزی»، بستری الکترونیکی است که گمرک ایران آن را برای انجام غیرحضوری امور اظهار کالا، دریافت مجوزها، پرداخت حقوق و عوارض گمرکی و پیگیری لحظهای روند ترخیص راهاندازی کرده است. به بیان ساده، EPL همان محیطی است که در آن بازرگانان، صادرکنندگان و ترخیصکاران، بدون نیاز به مراجعه حضوری به گمرک، اظهارنامه ثبت میکنند، اسناد بار خود را بارگذاری میکنند و مراحل خروج یا ورود کالا را از ابتدا تا صدور پروانه گمرکی پیش میبرند.
این سامانه جایگزین روشهای کاغذی و سامانههای قدیمیتری مانند ITCS و ITMS شده و امروز ستون فقرات دیجیتال تجارت خارجی ایران محسوب میشود. در ادامه این مقاله، تعریف دقیق EPL، تفاوت آن با سامانه جامع تجارت (NTSW)، مراحل ثبتنام و ورود، خدمات کلیدی، خطاهای رایج و راهحل آنها، و پرتکرارترین سوالات کاربران را بهصورت کامل و طبقهبندیشده بررسی میکنیم.
EPL مخفف عبارت Electronic Packing List به معنای «فهرست بستهبندی الکترونیکی» است. این نامگذاری از اینجا میآید که در نسخه اولیه این سامانه، هسته اصلی کار حول ثبت الکترونیکی اطلاعات بستهبندی و محموله میچرخید، اما با گسترش امکانات، امروز EPL بسیار فراتر از یک فهرست بستهبندی عمل میکند و عملاً نقش «سامانه جامع امور گمرکی» یا همان دوراظهاری گمرک را ایفا میکند. در بسیاری از متون رسمی و غیررسمی، از EPL با عناوین زیر هم یاد میشود:
آدرس رسمی ورود به این سامانه epl.irica.ir است که زیرمجموعهای از سایت گمرک جمهوری اسلامی ایران (irica.ir) محسوب میشود.
پیش از راهاندازی EPL، فرآیند ترخیص کالا در گمرک ایران عمدتاً کاغذی و حضوری بود؛ بازرگانان باید بارها به گمرک مراجعه میکردند، اسناد فیزیکی تحویل میدادند و برای هر مرحله در صف میماندند. این روند هم زمانبر بود و هم زمینه بروز خطای انسانی و کاهش شفافیت را فراهم میکرد.
گمرک ایران برای رفع این مشکلات، پروژه دیجیتالیسازی امور گمرکی را کلید زد و بهتدریج سامانههای قدیمی مانند ITCS و ITMS با یک بستر یکپارچه جایگزین شدند. هدف اصلی این تغییر، کاهش بروکراسی، تسریع ترخیص، افزایش شفافیت در تعیین مسیر کنترلی کالا (سبز، زرد، قرمز) و مقابله با قاچاق کالا بوده است.
یکی از رایجترین سردرگمیهای کاربران تازهکار، تفاوت میان EPL و NTSW (سامانه جامع تجارت) است؛ دو سامانهای که هرچند به هم متصل و مکمل یکدیگرند، اما کارکردهای متفاوتی دارند. اغلب مقالههای موجود این دو را کنار هم توضیح میدهند بدون اینکه تفاوتها را در قالبی قابل مقایسه نشان دهند؛ در جدول زیر این تفاوت بهصورت شفاف آمده است:
بهطور خلاصه: NTSW نقطه شروع مسیر تجارت خارجی است و EPL نقطه پایان آن در گمرک. کالا ابتدا در NTSW ثبت سفارش میشود و مجوزهای لازم را میگیرد، سپس در لحظه ورود یا خروج از مرز، اظهار و ترخیص آن از طریق EPL انجام میشود. صرفاً در فرآیند صادرات، برخلاف واردات، نیازی به ثبت سفارش در NTSW نیست و کار عمدتاً از طریق دوراظهاری در EPL پیش میرود.
استفاده از EPL برای عموم مردم آزاد نیست و صرفاً افرادی که در چرخه تجارت خارجی و ترخیص کالا نقش دارند، به آن نیاز پیدا میکنند. مهمترین گروههای کاربری این سامانه عبارتاند از:
نکتهای که در بیشتر منابع کمرنگ مانده این است که صرفِ داشتن کارت بازرگانی، بهخودیخود دسترسی به EPL نمیدهد؛ دریافت کد EPL یک مرحله جداگانه و مستقل است که باید بهصورت حضوری طی شود.
پیش از مراجعه به گمرک برای دریافت کد EPL، آمادهکردن مدارک زیر روند کار را بهشدت تسریع میکند:
فرمت پیشنهادی برای اسکن مدارک، PDF یا JPG با کیفیت بالا و واضح است تا هنگام بارگذاری در مراحل بعدی اظهار، خطا یا تأخیر پیش نیاید.
برخلاف بسیاری از سامانههای دولتی که ثبتنام آنها کاملاً آنلاین است، ثبتنام اولیه در EPL نیازمند مراجعه حضوری است. مراحل کار به این شرح است:
نکته کاربردی: نام کاربری اشخاص حقیقی، همان کد ملی است و برای اشخاص حقوقی، شناسه حقوقی شرکت بهعنوان نام کاربری استفاده میشود.
پس از دریافت نام کاربری و رمز عبور، ورود به سامانه از مسیر زیر انجام میشود:
اگر رمز عبور را فراموش کردهاید، معمولاً بازیابی از طریق گزینه «فراموشی رمز عبور» در همان صفحه ورود امکانپذیر است؛ در غیر این صورت باید مجدداً به واحد انفورماتیک گمرک مراجعه کنید.
سامانه EPL طیف گستردهای از خدمات گمرکی را پوشش میدهد که مهمترین آنها عبارتاند از:
برای درک بهتر، مسیر کلی اظهار کالا در EPL به این ترتیب طی میشود:
جدول زیر این مشکلات را پوشش میدهد:
سامانه EPL از حدود سال ۱۳۹۲ کار خود را آغاز کرد و بهتدریج جایگزین سامانههای قدیمیتر ITCS و ITMS شد. تفاوت اصلی در این است که سامانههای قبلی عمدتاً محلی و جزیرهای عمل میکردند و امکان تبادل یکپارچه اطلاعات میان گمرکات مختلف کشور و سازمانهای ذیربط را نداشتند؛ درحالیکه EPL از ابتدا با هدف یکپارچهسازی دادهها در سطح ملی طراحی شده و امکان رصد لحظهای وضعیت کالا را برای گمرک و بازرگان هر دو فراهم میکند.
دریافت کد EPL بهخودیخود هزینه مستقیمی ندارد و صرفاً منوط به ارائه مدارک هویتی و بازرگانی معتبر است؛ آنچه هزینه دارد، حقوق ورودی، عوارض گمرکی و مالیات بر ارزشافزودهای است که در مرحله اظهار و ترخیص هر محموله محاسبه و از طریق درگاه بانکی متصل به EPL پرداخت میشود.
کد EPL نیز محدودیت زمانی مشخصی برای انقضا ندارد و تا زمانی که کارت بازرگانی یا مجوز فعالیت فرد یا شرکت معتبر باشد، قابل استفاده است؛ با این حال در صورت طولانیشدن دوره عدم فعالیت، ممکن است لازم باشد صحت اطلاعات حساب مجدداً در واحد انفورماتیک گمرک بررسی شود.
بسیاری از واردکنندگان و صادرکنندگان تازهکار با این پرسش روبهرو هستند که آیا خودشان مستقیماً در EPL اظهار کنند یا این کار را به یک ترخیصکار رسمی بسپارند. جدول زیر تفاوت این دو مسیر را نشان میدهد:
انتخاب میان این دو مسیر معمولاً به حجم تجارت، تناوب واردات یا صادرات و سطح آشنایی تیم داخلی شرکت با فرآیندهای گمرکی بستگی دارد.
برای درک بهتر تأثیر این سامانه، مقایسه کیفی روند ترخیص در دو دوره پیش و پس از راهاندازی EPL میتواند مفید باشد:
EPL مخفف Electronic Packing List است و به سامانه اظهار الکترونیکی و ترخیص کالا در گمرک ایران گفته میشود که با نام پنجره واحد تجارت فرامرزی نیز شناخته میشود.
خیر، دریافت کد EPL نیازمند مراجعه حضوری به واحد انفورماتیک یکی از گمرکات اجرایی کشور است، هرچند استفاده از سامانه پس از دریافت کد کاملاً آنلاین انجام میشود.
NTSW نقطه شروع مسیر تجارت خارجی (ثبت سفارش و مجوزها) و EPL نقطه پایان آن در لحظه اظهار و ترخیص کالا در گمرک است.
خیر، برای صادرات صرفاً دوراظهاری در EPL کافی است و نیازی به ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت نیست.
برای اشخاص حقیقی، کد ملی و برای اشخاص حقوقی، شناسه حقوقی شرکت بهعنوان نام کاربری استفاده میشود.
باید از گزینه «رفع نقص» در همان صفحه اظهارنامه استفاده کرده و اطلاعات نادرست را اصلاح و مجدداً ارسال کرد.
سامانه EPL امروز به یکی از ارکان اصلی تجارت خارجی ایران تبدیل شده و عملاً بدون آشنایی با آن، هیچ واردکننده یا صادرکنندهای نمیتواند فرآیند ترخیص کالای خود را بهدرستی پیش ببرد. شناخت دقیق تفاوت EPL با NTSW، آمادهکردن مدارک لازم پیش از مراجعه حضوری و آگاهی از خطاهای رایج و راهحل آنها، مسیر کار با این سامانه را بهطور محسوسی سادهتر میکند.
اگر در حال آمادهشدن برای اولین واردات یا صادرات خود هستید، بهترین اقدام این است که مدارک هویتی و بازرگانی خود را از قبل آماده کنید و پیش از هرگونه اظهار، اطلاعات ثبتسفارش و اظهارنامه را بهدقت با هم تطبیق دهید تا از بروز خطاهای رایج جلوگیری شود.
نظر شما درباره این مطلب
نام شما : * تکمیل شود
ایمیل شما :
نظر شما : * این قسمت نباید خالی باشد
نظرات کاربران
مقالات مشابه