اینکوترمز چیست؟ راهنمای کامل incoterms به زبان ساده

اینکوترمز چیست؟ (Incoterms به زبان ساده)

اینکوترمز (International Commercial Terms) مجموعه‌ای از قواعد استاندارد بین‌المللی است که توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) تدوین شده و مشخص می‌کند:

• مسئول هزینه حمل کیست؟
• ریسک از چه نقطه‌ای منتقل می‌شود؟
• بیمه با فروشنده است یا خریدار؟
• تحویل کالا دقیقاً کجا انجام می‌شود؟

قواعدی که اگر درست درک نشوند، می‌توانند باعث ضررهای چند ده هزار دلاری، اختلاف حقوقی و حتی توقیف کالا شوند.

به زبان خیلی ساده:

اینکوترمز نقشه راه مسئولیت‌ها بین خریدار و فروشنده است.

در این مقاله، اینکوترمز را کاملاً کاربردی، به زبان ساده و مطابق آخرین استانداردها یاد می‌گیری؛ بدون حفظ کردن اصطلاحات خشک.

اینکوترمز چه چیزهایی را مشخص می‌کند؟

این قواعد روی 4 محور اصلی تمرکز دارند:

• محل تحویل کالا
• انتقال ریسک
• تقسیم هزینه‌ها
• تعهدات حمل و بیمه

❌ اما توجه کن:

اینکوترمز قیمت کالا، روش پرداخت یا مالکیت حقوقی را تعیین نمی‌کند.

قواعد اینکوترمز چه مواردی را در بر می‌گیرد؟

قواعد اینکوترمز برای تعیین شرایط تجاری بین‌المللی در قراردادهای خرید و فروش کالاها به کار می‌روند. این شرایط شامل موارد زیر است:

1. تعیین مسئولیت‌های هر طرف در قبال بار، از جمله خریداری، بارگیری، حمل و نقل، بیمه، تحویل، گمرک و تخلیه بار.
2.  تعیین هزینه‌های مربوط به حمل‌و‌نقل بار، از جمله هزینه‌های بارگیری و تخلیه بار، بارنامه، بیمه بار، هزینه‌های حمل‌و‌نقل داخلی و بین‌المللی و هزینه‌های مربوط به گمرک و مالیات.
3. تعیین شرایط پرداخت، از جمله تعیین زمان و شیوه پرداخت قیمت کالا و هزینه‌های مربوط به حمل‌و‌نقل و بیمه.
4. تعیین شرایط تحویل کالا، از جمله محل و زمان تحویل کالا و اطلاع‌رسانی به خریدار در مورد وضعیت کالا.
5. تعیین شرایط گمرکی، از جمله مسئولیت‌های مربوط به گمرک، هزینه‌های گمرکی و مالیات.
6. تعیین شرایط بیمه، از جمله تعیین نوع و میزان بیمه کالا و مسئولیت‌های مربوط به بیمه.
7. تعیین مسئولیت‌های هر طرف در صورت وقوع مشکلاتی مانند تأخیر در تحویل کالا، خرابی کالا و ضرر و زیان ناشی از آن.

انواع اینکوترمز | دسته‌بندی رسمی ICC

اینکوترمزها به 11 قاعده تقسیم می‌شوند که در دو گروه اصلی قرار دارند:

1. اینکوترمز قابل استفاده برای تمام روش‌های حمل

2. اینکوترمز مخصوص حمل دریایی

هر یک از این شرایط تجاری، مسئولیت‌های مختلفی را برای فروشنده و خریدار تعیین می‌کند و برای موارد مختلفی از جمله حمل و نقل داخلی، حمل و نقل بین المللی، نوع کالا و مقصد نهایی، مناسب می‌باشد.

آیا Incoterms 2025 وجود دارد؟

❌ خیر.

تا این لحظه هیچ نسخه رسمی با عنوان Incoterms 2025 منتشر نشده است.

اما در Incoterms 2020 این تغییرات مهم ایجاد شد:

• افزایش پوشش بیمه در CIP
• جایگزینی DAT با DPU
• شفاف‌سازی هزینه‌ها و امنیت حمل

مزایای استفاده از اینکوترمز

استفاده از قوانین اینکوترمز در قراردادهای خرید و فروش کالاها، مزایای متعددی دارد که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. صرفه‌جویی در زمان و هزینه
2. افزایش امنیت تجارت بین‌المللی
3. افزایش شفافیت
4.  کاهش خطرات
5. سهولت در انجام تراکنش‌های بین المللی

بنابراین، استفاده از قوانین اینکوترمز در قراردادهای خرید و فروش کالاها مزایای متعددی دارد و به طرفین قرارداد کمک می‌کند تا مسئولیت‌های خود را به بهترین نحو مشخص کنند و احتمال بروز اختلافات را در آینده کاهش دهند. استفاده از این قوانین باعث افزایش امنیت، شفافیت، کاهش خطرات و سهولت در انجام تراکنش‌های بین المللی می‌شود و به طرفین قرارداد کمک می‌کند تا به بهترین نحو از فرصت‌های تجاری بین المللی استفاده کنند.

اصطلاحات اینکوترمز

EXW - Ex Works

در این شرایط تجاری بیشترین مسئولیت را بر عهده خریدار است و فروشنده مسئولیتی برای حمل و نقل کالا و گمرکی کردن آن در مقصد ندارد. به عبارت دیگر، این شرایط تجاری حداقل تعهد را برای فروشنده و حداکثر تعهد را برای خریدار فراهم می‌کند.

با این حال، اگر طرفین به توافق برسند که فروشنده باید کالا را بارگیری کند و به مقصد ارسال کند، باید این توافق به صورت واضح و شفاف در قرارداد ثبت شود. همچنین، هرگونه هزینهاضافی در این نوع توافق‌ها باید به صورت دقیق و شفاف در قرارداد مشخص شود تا ابهامی در آینده ایجاد نشود.

در کل، استفاده از شرایط تجاری EXW برای فروشندگان که می‌خواهند هزینه حمل و نقل را به خریدار منتقل کنند، مناسب است. 

FCA – Free Carrier

در اینکوترمز FCA، فروشنده مسئول تحویل کالا به یک محل مشخص است، اما مسئولیت حمل و نقل کالا به مقصد نهایی با خریدار است. این شرایط تجاری، نقطه انتقال ریسک را از فروشنده به خریدار در محل تحویل کالا، به طور دقیق‌تر به نقطه انتقال کالا به حامل برای حمل و نقل به مقصد، منتقل می‌کند.

همچنین، محل تحویل کالا در این شرایط تجاری می‌تواند تأثیر قابل توجهی در تعهدات بارگیری و خالی کردن کالاها داشته باشد. اگر تحویل کالا در تعهدات فروشنده در نظر گرفته شده باشد، فروشنده مسئولیت بارگیری کالاها در حامل خریدار را دارد. اما اگر تحویل کالا در مکان دیگری از مقصد نهایی انجام شود، فروشنده مسئولیت تحویل کالا در محل مشخص شده در شرایط تجاری  FCA را بر عهده دارد و خریدار مسئول بارگیری، حمل و خالی کردن کالاها در حامل خودش خواهد بود.

 در کل، استفاده از شرایط تجاری FCA برای فروشندگان و خریدارانی که می‌خواهند مسئولیت حمل و نقل کالاها را تقسیم کنند، مناسب است. 

CPT – Carriage Paid To

در این شرایط تجاری، فروشنده مسئول هزینه حمل و نقل کالاها تا نقطه مقصد نام برده در قرارداد است و بعد از بارگیری کالاها در اولین حمل‌کننده، ریسک کالا به خریدار منتقل می‌شود. همچنین، فروشنده مسئول هزینه‌های اولیه مانند ترخیص صادرات و هزینه باربری کالاها تا نقطه مقصد نام برده در قرارداد است.

محل مقصد در این شرایط تجاری می‌تواند نقطه مقصد نهایی یا یکی از بنادر در کشور فروشنده باشد، اما باید در قرارداد مشخص شود. همچنین، بهتر است این نکته را در نظر داشته باشید که در این شرایط تجاری، فروشنده مسئولیت حمل و نقل کالاها تا نقطه مقصد نام برده در قرارداد را بر عهده دارد و بعد از بارگیری کالاها در اولین حمل‌کننده، ریسک کالا به خریدار منتقل می‌شود

CIP – Carriage and Insurance Paid To

در اینکوترمز CIP، فروشنده متعهد به بیمه کردن کالا در حمل و نقل است و باید بار را تا 110% ارزش اظهاری آن مطابق با قواعد بیمه‌های بین‌المللی بیمه کند. همچنین، این شرایط تجاری شبیه به شرایط تجاری CPT هستند، با این تفاوت که در  CIP، فروشنده مسئول بیمه کالاها در حمل و نقل است.

با استفاده از شرایط تجاری  CIP، فروشنده مسئولیت حمل و نقل کالاها تا نقطه مقصد نام برده در قرارداد را بر عهده دارد و همچنین مسئول بیمه کالادر طول حمل و نقل است. این شرایط تجاری، برای فروشندگان و خریدارانی که می‌خواهند حمل و نقل کالاها و بیمه آن‌ها را به صورت جداگانه تقسیم کنند، مناسب است.

 DPU – Delivered at Place unloaded

در این شرایط تجاری، فروشنده مسئول تحویل دادن کالاها در ترمینال مقصد نام برده در قرارداد است. همچنین، فروشنده باید تمام هزینه‌های بار (نرخ‌های صادرات، حمل و نقل، تخلیه بار از حمل‌کننده در مقصد یا ترمینال مورد نظر و هزینه‌های مقصد) را پرداخت کند و تمام ریسک‌ها را تا رسیدن بار به ترمینال مقصد بر عهده بگیرد.

DAP – Delivered At Place

در اینکوترمز DAP، فروشنده مسئول تحویل دادن کالاها در ترمینال مقصد نام برده در قرارداد است. همچنین، طبق این شرایط تجاری، فروشنده باید کالاها را در مقصدی که نام برده شده آماده تخلیه به خریدار تحویل دهد و ریسک حمل بار با رسیدن کالاها به محل مشخص شده در قرارداد، از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود.

در شرایط تجاری  DAP، فروشنده باید تمام هزینه‌های بار (نرخ‌های صادرات، حمل و نقل، تخلیه بار از حمل‌کننده در مقصد یا ترمینال مورد نظر و هزینه‌های مقصد) را پرداخت کند و همچنین باید بسته‌بندی و امنیت کالا را تا مقصد حفظ کند.

همچنین، تمام تشریفات قانونی لازم در کشوری که کالاها به آن صادر می‌شود بر عهده فروشنده و با هزینه او انجام می‌شود و ریسک ترخیص کالاها نیز بر عهده فروشنده است. در کل، استفاده از شرایط تجاری DAP برای فروشندگان و خریدارانی که می‌خواهند بار را در مقصد دریافت و هزینه‌های آن را به صورت جداگانه تقسیم کنند، مناسب است.

DDP – Delivered Duty Paid

در این شرایط تجاری، فروشنده مسئول تحویل دادن کالاها در مقصد نام برده در قرارداد و تمام هزینه‌ها تا رسیدن بار به مقصد از جمله امور گمرکی و واردات و مالیات‌های مربوطه را پرداخت می‌کند. همچنین، در این روش فروشنده مسئول ترخیص کالاها در گمرک کشور خریدار است، و این هم شامل پرداخت هزینه‌های مرتبط و هم انجام رویه‌های قانونی و ارائه مدارک لازم می‌شود.

در شرایط تجاری  DDP، فروشنده باید تمام هزینه‌های بار (نرخ‌های صادرات، حمل و نقل، تخلیه بار از حمل‌کننده در مقصد یا ترمینال مورد نظر و هزینه‌های مقصد) را پرداخت کند و همچنین باید بسته‌بندی و امنیت کالا را تا مقصد حفظ کند. همچنین، فروشنده باید تمام ریسک‌ها را تا رسیدن بار به نقطه مشخص شده در کشور خریدار بر عهده داشته باشد و هیچ ریسک یا مسئولیتی تا رسیدن بار به نقطه مشخص شده بر عهده خریدار نیست.

در کل، استفاده از شرایط تجاری DDP برای فروشندگان و خریدارانی که می‌خواهند تمام هزینه‌های بار رابه صورت کامل بر عهده فروشنده قرار دهند، مناسب است.

با این حال، باید توجه داشت که هرگونه قراردادی باید با دقت و شفافیت مطرح شود تا هر دو طرف به یک فهم مشترک از شرایط قرارداد دست یابند و هیچ گونه ابهامی در آینده ایجاد نشود. همچنین، توصیه می‌شود هر دو طرف با دقت شرایط تجاری مختلف را بررسی کرده و با توجه به شرایط و نیازهای خود، شرایط مناسبی را انتخاب کنند.

همچنین، باید توجه داشت که این شرایط تجاری برای فروشندگانی که با قوانین واردات کشور مقصد مشکل دارند، بسیار پر ریسک و هزینه‌بر خواهد بود. در نهایت، برای کاهش هرگونه خطر در این شرایط تجاری، توصیه می‌شود که فروشنده و خریدار باید به دقت شرایط تجاری را مطالعه کرده و با همکاری یکدیگر، تصمیمات مناسبی را در این زمینه بگیرند.

FAS (Free Alongside Ship)

این اصطلاح در معاملات تجاری بین‌المللی استفاده می شود. طبق شرایط  FASفروشنده مسئول تحویل کالا در کنار کشتی در بندر حمل و نقل نام‌گذاری شده است.

فروشنده باید کالا را در کنار کشتی در اسکله یا در بندر بارگیری ذکر شده قرار دهد، در این مرحله خطر گم شدن یا آسیب به کالا از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود. هنگامی که کالا در کنار کشتی قرار می‌گیرد، خریدار مسئولیت بارگیری کالا در کشتی و همچنین کلیه هزینه‌ها و خطرات مربوط به حمل و نقل کالا از آن نقطه به بعد را بر عهده می‌گیرد.

طبق شرایط FAS، فروشنده مسئول اخذ کلیه مجوزهای صادراتی، مجوزها و سایر مجوزهای رسمی مورد نیاز برای صادرات کالا است. خریدار مسئول کلیه هزینه‌های  متحمل شده پس از تحویل کالا در کنار کشتی، از جمله کلیه هزینه‌های مربوط به بارگیری کالا در کشتی، و همچنین هزینه حمل و نقل، بیمه و سایر هزینه‌های مرتبط با کشتی است.

 FOB (Free on Board)

اینکوترمز FOB به شرایطی اشاره دارد که در آن فروشنده مسئول تحویل کالا روی کشتی در محل بارگیری در کشور صادرکننده است. به عبارت دیگر، مسئولیت فروشنده تا زمانی که کالاها روی کشتی در محل بارگیری قرار گرفته باشند، ادامه دارد و پس از آن به خریدار منتقل می‌شود.

در اصطلاح "حمل تا روی عرشه " (FOB)، فروشنده مسئول بارگیری کالاها بر روی کشتی در محلبارگیری در کشور صادر کننده است و پس از بارگیری کالاها، مسئولیت حمل و نقل کالاها و هزینه‌های مرتبط با حمل و نقل آنها به مقصد بر عهده خریدار است. به عبارت دیگر، هنگامی که کالاها به محل بارگیری در کشور صادرکننده تحویل داده شده و بر روی کشتی بارگیری شده‌اند، مسئولیت هزینه‌ها و ریسک‌های مرتبط با حمل و نقل کالاها به خریدار منتقل می‌شود.

CFR (Cost and Freight)

شرایطی است که در قراردادهای تجارت خارجی استفاده می‌شود. در این قرارداد فروشنده موظف است ترتیب حمل و نقل کالا از طریق دریا تا بندر مقصد را بدهد و مدارک لازم را برای دریافت آن از متصدی حمل‌ونقل در اختیار خریدار قرار دهد.

 CIF (Cost, Insurance and Freight)

تفاوت CFR و CIF وجود حداقل پوشش بیمه دریایی بر روی محصولی است که به فروش می رسد. بر اساس CIF، فروشنده همان مسئولیت‌هایی را دارد که در CFR وجود دارد، اما همچنین ملزم به خرید بیمه برای کالا در حین حمل و نقل است.

قواعد اینکوترمز که باید حتماً بدانی

• اینکوترمز قانون نیست، توافق قراردادی است
• حتماً باید نسخه (2020) ذکر شود
• برای هر حملی مناسب نیست؛ انتخاب اشتباه = ریسک بالا
• مشاوره قبل از عقد قرارداد حیاتی است

آموزش اینکوترمز – مرکز آموزش بازرگانی فارس

اگر قصد ورود حرفه‌ای به بازرگانی داری، یادگیری تئوری کافی نیست باید سناریو محور و پروژه‌ای آموزش ببینی!

تحلیل قرارداد واقعی، تفاوت افراد موفق را می‌سازد

📌 آموزش اصولی اینکوترمز، پایه‌ی صادرات و واردات امن است.

سوالات متداول (People Also Ask)

اینکوترمز برای چه کسانی ضروری است؟

تجار، واردکنندگان، صادرکنندگان، مدیران بازرگانی و حتی استارتاپ‌های صادراتی.

آیا اینکوترمز الزام قانونی دارد؟

خیر، اما در صورت ذکر در قرارداد، الزام‌آور می‌شود.

کدام اینکوترمز کم‌ریسک‌تر است؟

برای خریدار: DDP

برای فروشنده: EXW

(اما همیشه به شرایط معامله بستگی دارد)

آیا اینکوترمز فقط برای حمل دریایی است؟

خیر، فقط 4 قاعده مخصوص حمل دریایی هستند.

نتیجه‌گیری | اینکوترمز را درست استفاده کنید

مرکز آموزش بازرگانی فارس به عنوان مرجع تخصصی آموزش‌های کسب‌و‌کار و بازرگانی شما را از آخرین و جدیدترین دستاوردهای روز در عرصۀ کسب‌و‌کار و بازرگانی مطلع می‌نماید و با طراحی دورۀ آموزشی اینکوترمز 2020، شما را با مفاهیم و اصطلاحات مرتبط در این حوزه آشنا می‌کند.

اینکوترمز فقط یک اصطلاح بازرگانی نیست؛

ابزار مدیریت ریسک، هزینه و مسئولیت است.

اگر آن را سطحی بدانی → ضرر می‌کنی

اگر حرفه‌ای بفهمی → سود می‌سازی