انتشار : شنبه 25 آذر 1402
969 بازدید
اگر عبارت «تجارت بین الملل» را جستوجو کردهاید، احتمالاً یکی از دو گروه هستید: یا میخواهید بدانید این حوزه دقیقاً چیست و چطور کار میکند تا شاید خودتان وارد آن شوید، یا دنبال درک عمیقتری از رشتهی دانشگاهی و فضای کسبوکار آن هستید. خبر خوب این است که در این مطلب هر دو مسیر را با هم پوشش میدهیم، اما با یک تفاوت مهم نسبت به اغلب مقالههایی که در این زمینه پیدا میکنید:
بهجای تکرار تعریفهای کتابی و نظریههای خشک اقتصادی، سعی میکنیم تصویری واقعی و بهروز از وضعیت تجارت بینالملل -بهخصوص برای یک فعال اقتصادی ایرانی در شرایط امروز ارائه بدهیم.
به زبان ساده، تجارت بین الملل به مجموعهی مبادلات کالا، خدمات و سرمایه بین دو یا چند کشور گفته میشود که از طریق صادرات، واردات، سرمایهگذاری مستقیم خارجی و همکاریهای اقتصادی فرامرزی انجام میشود. اما همین تعریف ساده، پشت خودش یک دنیای پیچیده از قوانین، ریسک، فرصت و رقابت را پنهان کرده که در ادامه قدمبهقدم آن را باز میکنیم.
یکی از رایجترین سردرگمیهایی که در بین کسانی که تازه وارد این حوزه میشوند دیده میشود، قاطیکردن چند مفهوم نزدیک به هم است. این تفاوت، هم برای کسی که میخواهد کسبوکار راه بیندازد مهم است و هم برای کسی که دنبال انتخاب رشته یا مسیر شغلی درست است.
به بیان سادهتر، تجارت بینالملل چتری است که همهی این مفاهیم زیر آن قرار میگیرند؛ وقتی شما بهصورت روزمره کالا وارد یا صادر میکنید، در واقع دارید بخش عملیاتی و مصداقی تجارت بینالملل را انجام میدهید.
خیلی از مقالات این بخش را با جملات کلی و انتزاعی رد میکنند، اما درک همین دو نظریه، پایهی تصمیمگیریهای واقعی در تجارت بینالملل است.
این نظریه که آدام اسمیت مطرح کرده، میگوید هر کشوری باید روی تولید کالایی تمرکز کند که در تولید آن نسبت به سایر کشورها برتری واقعی و مطلق دارد -یعنی با هزینهی کمتر یا کیفیت بالاتر آن را تولید میکند- و بقیهی نیازهایش را از طریق واردات تأمین کند.
نظریهی مزیت نسبی که دیوید ریکاردو آن را گسترش داد، فراتر میرود: حتی اگر کشوری در تولید همهچیز نسبت به دیگران برتری نداشته باشد، باز هم میتواند با تمرکز روی کالایی که «نسبت به سایر کالاهایش» هزینهی فرصت کمتری دارد، از تجارت سود ببرد. همین نظریه توضیح میدهد چرا حتی کشورهای کوچک و کمترتوسعهیافته هم میتوانند در تجارت جهانی جایگاه پیدا کنند؛ کافی است بدانند دقیقاً روی چه چیزی باید تمرکز کنند.
برای یک تاجر ایرانی، این یعنی: قبل از انتخاب کالای صادراتی یا وارداتی، بهجای چه چیزی سودآور به نظر میرسد؟ بپرسید در تولید یا تأمین چه کالایی، نسبت به رقبای بینالمللیام واقعاً مزیت دارم؟
تجارت بینالملل فقط به معنای خرید و فروش کالای فیزیکی نیست. اگر میخواهید وارد این حوزه شوید، باید بدانید چند مسیر متفاوت پیش رویتان است:
خیلی از فعالان تازهکار، تصور میکنند تجارت بینالملل یعنی صادرات مستقیم یا واردات کامل؛ در حالی که بسیاری از موفقترین تجربهها، از همان صادرات غیرمستقیم یا همکاری با واسطههای معتبر شروع شدهاند، چون ریسک ورود اولیه را بهشکل قابلتوجهی پایین میآورد.
قبل از هر تصمیمی برای ورود به این حوزه، باید تصویر واقعی و بهروز از وضعیت تجارت خارجی کشور داشته باشید، نه آماری از چند سال پیش. طبق آخرین گزارش گمرک ایران از عملکرد تجاری سال ۱۴۰۴، تصویر زیر ترسیم میشود:
این کاهش همزمان صادرات و واردات، که ناشی از نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی امسال بوده، یک سیگنال مهم برای هر کسی است که میخواهد وارد این حوزه شود: بازار تجارت خارجی ایران در حال حاضر محتاطتر و پرریسکتر از سالهای معمول عمل میکند، اما همین شرایط، برای کسبوکارهایی که با شناخت درست و برنامهریزی دقیق وارد شوند، فرصتهایی هم در حوزهی صادرات غیرنفتی و بازارهای منطقهای (مثل اوراسیا و کشورهای همسایه) ایجاد کرده است.
اگر تصمیم گرفتهاید وارد این حوزه شوید، مسیر زیر یک نقشهی راه واقعیتر از شعارهای کلی است:
اگر جستوجوی شما بیشتر از زاویهی تحصیلی بوده، لازم است بدانید رشتهی تجارت بینالملل (و رشتههای نزدیک مثل بازرگانی بینالملل یا مدیریت بازرگانی) بیشتر روی تحلیل کلان اقتصاد جهانی، سیاستهای تجاری، حقوق تجارت بینالملل و مدیریت راهبردی مبادلات تمرکز دارد؛ در حالی که بازرگانی بینالملل بهطور مشخصتری روی اجرای عملیات تجاری و بازاریابی جهانی متمرکز است.
نکتهی مهم برای کسانی که بین تحصیل دانشگاهی و ورود عملی مردد هستند: مدرک دانشگاهی در این حوزه، پایهی نظری خوبی میدهد، اما بازار کار واقعی تجارت بینالملل -بهخصوص در شرایط اقتصادی امروز ایران- بیشتر از هر چیزی به مهارت عملی، تجربهی واقعی معامله و شناخت بهروز از مقررات نیاز دارد؛ چیزی که معمولاً در کلاس درس بهتنهایی به دست نمیآید.
خیر. مدرک دانشگاهی مفید است اما الزامی نیست؛ بسیاری از فعالان موفق این حوزه، مسیر خود را با آموزش تخصصی عملی و تجربهی واقعی معامله شروع کردهاند، نه صرفاً از طریق دانشگاه.
تجارت بینالملل مفهومی کلانتر است که شامل تحلیل سیاستهای تجاری و روابط اقتصادی بین کشورهاست؛ صادرات و واردات، بخش عملیاتی و مصداقی همین مفهوم هستند.
بسته به نوع کالا و مسیر انتخابی (صادرات مستقیم، غیرمستقیم یا واردات) کاملاً متفاوت است؛ توصیهی رایج کارشناسان این حوزه، شروع با ریسک و سرمایهی کوچک و افزایش تدریجی آن بر اساس تجربهی واقعی است.
خیر، اما آن را پیچیدهتر کرده است. کاهش صادرات و واردات در سال ۱۴۰۴ نشاندهندهی احتیاط بیشتر بازار است، نه توقف کامل آن؛ کسانی که با شناخت درست از مقررات، بازارهای جایگزین و مسیرهای مالی جایگزین وارد شوند، همچنان میتوانند فعالیت کنند.
معمولاً کشورهای همسایه و منطقهای (مثل عراق، امارات، ترکیه و کشورهای آسیای میانه) بهدلیل نزدیکی جغرافیایی، هزینهی حمل کمتر و آشنایی نسبی با فرهنگ تجاری، نقطهی شروع مناسبتری نسبت به بازارهای دوردست محسوب میشوند.
تجارت بین الملل، ترکیبی از دانش نظری، مهارت عملی و شناخت بهروز از شرایط اقتصادی است؛ چیزی فراتر از تعریف سادهی «خرید و فروش بین کشورها». آمار سال ۱۴۰۴ نشان میدهد بازار تجارت خارجی ایران این روزها محتاطتر شده، اما همچنان فرصتهای واقعی -بهخصوص در بازارهای منطقهای و صادرات غیرنفتی- وجود دارد.
اگر میخواهید وارد این حوزه شوید، بهجای تمرکز صرف بر تئوری، روی شناخت مزیت واقعی خودتان، آشنایی با اسناد و مقررات، و مدیریت درست ریسک ارزی و مالی سرمایهگذاری کنید؛ همین سه محور، مرز اصلی بین یک تجربهی پرهزینه و یک شروع موفق در تجارت بینالملل است.
اگر تا اینجای این مطلب را خوانده باشید، احتمالاً متوجه شدهاید که تجارت بینالملل، فاصلهی زیادی با تعریفهای سادهی کتابی دارد؛ از شناخت اسناد و اینکوترمز گرفته تا مدیریت ریسک ارزی و انتخاب درست بازار هدف، هرکدام از این مراحل جایی است که خیلی از تازهواردها زمین میخورند -نه بهخاطر نبود انگیزه، بلکه بهخاطر نبود مسیر آموزشی عملی و قدمبهقدم.
اگر میخواهید این مسیر را با نقشهی راه واقعی و بدون آزمونوخطای پرهزینه طی کنید، آموزش جامع صادرات و واردات دقیقاً برای همین هدف طراحی شده است: از انتخاب کالا و بازار هدف گرفته تا اسناد، مجوزها، مذاکره و مدیریت ریسک، تا شما بتوانید اولین معاملهی بینالمللیتان را با اطمینان بیشتری شروع کنید.
نظر شما درباره این مطلب
نام شما : * تکمیل شود
ایمیل شما :
نظر شما : * این قسمت نباید خالی باشد
نظرات کاربران
مقالات مشابه