انتشار : چهار شنبه 13 آبان 1405
7 بازدید
MBAاجرایی Executive MBA یا EMBA برنامه‌ای است برای مدیران و متخصصانی که سال‌ها سابقه کار دارند و می‌خواهند بدون ترک شغل، مهارت مدیریت و رهبری کسب‌وکار را کامل کنند. کلاس‌ها معمولاً آخر هفته یا به‌صورت ماژول‌های فشرده برگزار می‌شود. ویکی‌پدیا آن را برنامه‌ای شبیه MBA می‌داند که به‌طور خاص برای مدیران شرکت‌ها و مدیران ارشدی ساخته شده که هم‌اکنون شاغل‌اند.
نکته‌ای که کمتر گفته می‌شود : MBAاجرایی در ایران دقیقاً همان چیزی نیست که در دانشگاه‌های خارجی به این نام شناخته می‌شود. این اصطلاح هم برای یک گرایش دانشگاهی قدیمی، هم برای دوره‌های آزاد حرفه‌ای به کار رفته است و همین باعث سردرگمی برای کسانی می‌شود که می‌خواهند انتخاب کنند. در ادامه هم تعریف جهانی را می‌خوانید و هم وضعیت ایران را.
تفاوت اصلی در مخاطب و قالب است: MBA معمولی برای افراد در ابتدای مسیر شغلی و اغلب تمام‌وقت است، ولی MBA اجرایی برای افراد باسابقه و پاره‌وقت است. بقیه تفاوت‌ها (سن، سابقه، ساختار کلاس) از همین دو ناشی می‌شوند.
طبق نظرسنجی شورای MBA اجرایی (EMBAC)، دانشجوی متوسط EMBA ۳۸ سال سن و ۱۴ سال سابقه کار دارد در حالی که متقاضیان MBA معمولی بیشتر ۲۵ تا ۳۵ ساله‌اند و به‌طور متوسط ۳ تا ۵ سال سابقه دارند. داده‌های جدیدتر همین شورا (۲۰۲۴) سن متوسط را ۳۹ سال و سابقه را ۱۵ سال گزارش کرده‌اند. این آمارها مربوط به دانشگاه‌های عضو شورا در سطح جهان‌اند، نه ایران.
نکته: بخش بزرگی از ارزش EMBA از همکلاسی‌هاست، نه فقط استاد. وقتی میانگین سابقه کلاس ۱۴ سال است، بحث‌های کلاسی از مشکلات واقعی مدیران می‌آید و شبکه‌ای که می‌سازید از همین آدم‌ها شکل می‌گیرد.
برای همین، برنامه‌ای که ورودی‌هایش سابقه کمی دارند، حتی با نام EMBA، همان تجربه را نمی‌دهد. حتی یکی از منابع هشدار می‌دهد بعضی مدارس ادعای برنامه اجرایی دارند ولی میانگین سن دانشجویانشان حدود ۳۰ یا ۳۱ سال است.
MBAاجرایی برای کسی مناسب است که چند سال سابقه کاری جدی دارد، هنوز شاغل است و می‌خواهد از نقش تخصصی یا مدیریت میانی به مدیریت ارشد برسد یا کسب‌وکارش را حرفه‌ای‌تر اداره کند. اگر سابقه کار کم دارید و می‌خواهید مسیر را عوض کنید، قالب MBA معمولی منطقی‌تر است.
سه سناریوی فرضی:
در دسته‌بندی‌های رایج، EMBA برای افراد با سابقه بالاتر طراحی شده است: برخی دانشگاه‌ها شرط ورود را حداقل هشت تا دوازده سال سابقه کار تمام‌وقت مرتبط، مصاحبه، مقاله و گاهی حمایت کارفرما می‌دانند. این‌ها شرایط خارجی‌اند و شرایط ایران در بخش بعد آمده است.
در ایران «MBA اجرایی» سه معنای متفاوت داشته و باید بدانید کدام را می‌خواهید: گرایش «مدیریت اجرایی» در نظام قدیمی دانشگاهی، رشته «مدیریت کسب‌وکار» در چارچوب جدید وزارت علوم، و دوره‌های آزاد و حرفه‌ای که نام MBA یا EMBA دارند. این سه از نظر مدرک و ارزش رسمی یکی نیستند.
طبق تحلیل‌هایی از تاریخچه این رشته، وزارت علوم در ابتدا دو رشته جدا (مدیریت اجرایی و MBA) تعریف کرده بود و شرط ورود به مدیریت اجرایی حداقل پنج سال سابقه کار پس از کارشناسی بود، ولی در عمل این شرط جدی گرفته نشد. در سال ۱۳۹۲ هم چارچوب جدیدی تصویب شد که به جای دو رشته مدیریت اجرایی و MBA، فقط رشته مدیریت کسب‌وکار را معرفی می‌کرد و برایش هفت گرایش در نظر گرفت.
یعنی اگر امروز دنبال مدرک دانشگاهی رسمی هستید، عنوان رشته مدیریت کسب‌وکار است و گرایش‌هایی مثل استراتژی، بازاریابی، مالی و عملیات و زنجیره تأمین دارد. ورود به این رشته معمولاً از مسیر آزمون و مصاحبه است و شرایط هر دانشگاه فرق می‌کند.
دوره‌های آزاد MBA یا EMBA توسط مؤسسات و دانشکده‌ها برگزار می‌شوند و گواهینامه می‌دهند. این گواهینامه معادل مدرک کارشناسی ارشد دانشگاهی نیست. در گزارشی از خبرگزاری مهر آمده است: مدرک دوره آزاد و حرفه‌ای MBA معادل کارشناسی ارشد دانشگاهی نیست، چون کارشناسی ارشد مدرک رسمی و مقطع‌دار است.
قبل از ثبت‌نام این‌ها را بپرسید: مدرک دقیقاً چیست و از کدام نهاد صادر می‌شود؟ آیا مجوز مؤسسه قابل راستی‌آزمایی است؟ شرط سابقه و مصاحبه چیست؟ و استادها چه سابقه‌ای دارند؟
سرفصل‌های MBA اجرایی بیشتر روی تصمیم‌گیری در سطح کل سازمان تمرکز دارد: استراتژی، مالی، بازاریابی، عملیات و منابع انسانی. تفاوتش با آموزش تخصصی این است که هدف، دیدن کسب‌وکار به‌صورت یک مجموعه است، نه تسلط بر یک تخصص.
محورهای رایج:
بخش بین‌المللی هم در برنامه‌های جهانی رایج است: طبق گزارش‌های شورای EMBA، ۹۳.۲ درصد برنامه‌های EMBA سفر یا دوره بین‌المللی اجباری یا اختیاری داشته‌اند.
بازدهی MBA اجرایی به هدف شما بستگی دارد: ارتقای شغلی، افزایش درآمد، شبکه‌سازی یا اداره بهتر کسب‌وکار. آمار جهانی نشان می‌دهد فارغ‌التحصیلان معمولاً افزایش درآمد گزارش می‌کنند، ولی این عددها مربوط به برنامه‌های خارجی‌اند و نباید مستقیماً به ایران تعمیم داده شوند.
طبق نظرسنجی خروج دانشجویان شورای EMBA در سال ۲۰۲۰، فارغ‌التحصیلان EMBA به‌طور متوسط ۱۴.۱ درصد افزایش در مجموع حقوق و پاداش پس از پایان برنامه گزارش کردند. نسخه ۲۰۲۴ همین نظرسنجی را یک منبع آموزشی با عدد ۱۹.۹ درصد جهش در کل جبران خدمات پس از فارغ‌التحصیلی نقل کرده است. هر دو عدد خود‌گزارشی دانشجویان و مربوط به دانشگاه‌های عضو شورا هستند.
برای تصمیم‌گیری، به‌جای عدد کلی از خودتان این سوال‌ها را بپرسید:
هشدار صادقانه: هیچ آمار معتبر و مستقلی درباره افزایش درآمد فارغ‌التحصیلان MBA اجرایی در ایران پیدا نکردم. هر وعده‌ای مثل «با این دوره درآمدت چند برابر می‌شود» بدون منبع قابل‌اعتماد نیست.
MBA اجرایی دوره‌ی مدیریت عمومی برای مدیران باسابقه است. DBA (دکترای مدیریت کسب‌وکار) سطح بالاتر و پژوهش‌محور است و Mini MBA نسخه کوتاه و کاربردی. این سه اسم شبیه‌اند ولی هدف و سطحشان فرق دارد.
برنامه مدیریتی پاره‌وقت برای مدیران و متخصصان باسابقه که شاغل می‌مانند و آخر هفته یا در ماژول‌های فشرده درس می‌خوانند. میانگین جهانی دانشجو حدود ۳۸ تا ۳۹ سال سن و ۱۴ تا ۱۵ سال سابقه دارد.
اگر سابقه و هدف مشخص دارید، شبکه‌سازی و دید مدیریتی می‌تواند ارزشمند باشد. آمار جهانی افزایش درآمد را نشان می‌دهد، ولی برای ایران آمار مستقل پیدا نکردم. نتیجه به برنامه، همکلاسی‌ها و هدف شما بستگی دارد.
بستگی دارد. رشته دانشگاهی مدیریت کسب‌وکار مدرک رسمی کارشناسی ارشد می‌دهد، ولی گواهینامه دوره‌های آزاد معادل کارشناسی ارشد نیست. قبل از ثبت‌نام نوع مدرک و نهاد صادرکننده را بپرسید.
در برنامه‌های خارجی معمولاً حداقل هشت تا دوازده سال سابقه می‌خواهند. در ایران شرط سابقه در دانشگاه‌ها و مؤسسه‌ها متفاوت است و بعضی منابع می‌گویند شرط پنج‌ساله قدیمی عملاً جدی گرفته نمی‌شد. شرط هر برنامه را از خود آن بپرسید.
ممکن است، ولی ارزش اصلی EMBA برای کسانی است که تجربه مدیریتی دارند. اگر هنوز وارد مدیریت نشده‌اید، MBA معمولی یا دوره‌های مهارتی ممکن است مناسب‌تر باشد.
MBA اجرایی مدیریت عمومی برای مدیران باسابقه است، DBA دکترای پژوهش‌محور و Mini MBA دوره کوتاه آشنایی که مدرک MBA نیست.
بستگی به هدف و بازار دارد. در گزارش‌های جهانی میانگین افزایش جبران خدمات بین ۱۴ تا حدود ۲۰ درصد گزارش شده، ولی آمار مشابه برای ایران پیدا نکردم و نباید به‌عنوان وعده خوانده شود.
MBA اجرایی برای مدیران و متخصصان باسابقه‌ای است که می‌خواهند هم‌زمان با کار، دید مدیریتی و شبکه حرفه‌ای‌شان را گسترش دهند. اگر در ایران دنبال این مسیر هستید، اول مشخص کنید مدرک رسمی لازم دارید یا مهارت و شبکه‌سازی، چون پاسخ این سوال تعیین می‌کند رشته دانشگاهی مدیریت کسب‌وکار را انتخاب کنید یا دوره آزاد.
اگر هنوز مطمئن نیستید، دوره‌های تخصصی می‌توانند نقطه شروع باشند: در این راستا ما به شما دوره آموزش mba گرایش مدیریت اجرایی مرکز آموزش بازرگانی فارس را پیشنهاد میکنیم
نظر شما درباره این مطلب
نام شما : * تکمیل شود
ایمیل شما :
نظر شما : * این قسمت نباید خالی باشد
نظرات کاربران
مقالات مشابه